Sa ika-limang State of the Nation Address niya, hiniling ni Pangulong Marcos sa Kongreso na tanggalin na ang system loss charge at ang kaakibat nitong VAT sa electricity bills, buhayin ang Sariling Kuryente Act para sa rooftop solar, ipinagmalaki ang bagong Malampaya gas find, at "revisit" umano ang nuclear power.
Sounds like decisive action laban sa krisis na nagdulot ng yellow alert sa Visayas grid nang halos dalawang buwan, at kuryente na isa sa pinakamahal sa Asya.
Pero kung babalikan, parang déjà vu lang ito.
Apat na SONA bago nito, halos parehong pangako rin.
At may 24 months na lang ang natitira sa termino niya para patunayan na ito ay pangako na hindi mapapako.
A Pattern, Hindi Plano
2022: "Time to re-examine" ang nuclear power, at i-clarify ang gas policy malapit sa Malampaya.
2023: Ang Luzon-Visayas-Mindanao grid ang magdadala ng "more competitive pricing."
2024: "Urgently addressing" na raw ang power shortages.
2025: Mas mabilis na net metering ang pangako.
Bawat taon, parehong sektor na dapat naayos na ang gumagawa naman ng bagong record-high na presyo.
Deretsahan ang sabi ni Myrna Velasco ng Manila Bulletin: "Almost none" of the promised gains have reached consumers, kahit paulit-ulit pa rin ang yellow at red alerts sa 2026.
Mas malalim pa ang problema kaysa sa mga salita lang.
Energy Secretary Sharon Garin issued show-cause orders to 175 power generators for outages and non-compliance—pero mahigit 120 sa kanila, basta na lang hindi pinansin ito, dahil ang kapangyarihang bawiin ang operating license ng isang planta ay nasa Energy Regulatory Commission, hindi sa Department of Energy.
Isang energy secretary na sumubok gumamit ng kapangyarihang wala naman sa kanya—ayon kay Velasco, patunay iyon ng "questionable planning and policy execution."
Dagdag pa ni columnist Bienvenido Oplas: sumusulong ang Department of Transportation sa rail electrification projects nang hindi kino-coordinate ang power demand sa DOE, samantalang ang grid capacity natin ay lumalaki lang ng 5–6 terawatt-hours kada taon kumpara sa 16 TWh ng Vietnam.
Wala namang bago rito para sa mga ahensiyang kasangkot.
Hindi lang ito naaksyunan.
Si Tiglao: Yung mga "Accomplishments," Trabaho na Dapat ng Batas
Deretsahan ang column ni Rigoberto Tiglao tungkol sa SONA, "The 'Enoki SONA' Reflects Marcos' Incompetence."
Ang pag-refund ng over-collected charges na ipinakita ni Marcos bilang panalo ng consumer, sabi ni Tiglao, "is not a presidential favor; it is a legal obligation state regulators have enforced for decades. Ordering a utility to return money it was never entitled to keep is not an accomplishment. It is the bare minimum of regulation."
Binanggit din niya na puro pasakalye na lang ang pangako sa nuclear—"perhaps it is time to revisit." At sa 200 power projects na katumbas ng 10,000 megawatts na binanggit ni Marcos, 45 pa lamang o 22.5% ang natapos.
Ang natitirang 124, target na matapos sa 2028—"safely at the edge of this presidency," which means the delivery and the accountability both land on the next administration.
Ang commercial nuclear capacity naman, hindi pa target hanggang 2032.
Worth revisiting din ang mas lumang sulat ni Tiglao tungkol sa EPIRA: matagal na niyang sinasabi na ang bilateral-contracts loophole ng batas ang nagpahintulot sa mga generator at distributor na lumusot sa competitive spot market na dapat sana'y nilikha nito—ang mas malalim na depekto na hindi man lang nahipo ng amendment ngayong taon.
Business Leaders: Gusto ang Headline, Pero Maingat sa Detalye
Hati ang reaksyon ng business community.
AmCham and the European Chamber praised the push for EPIRA changes, the nuclear pivot, and the Sariling Kuryente Act as steps toward energy security.
Sinuportahan ng Philippine Chamber of Commerce and Industry ang direksyon, pero gusto nila ng mas detalyadong regulatory certainty na hindi naibigay ng speech.
Pero ang pinakamatindi ay galing mismo sa taong may pinakamalaking stake dito.
Si Meralco chairman at CEO Manuel V. Pangilinan (MVP) ang nagtanong pabalik sa Palasyo at sa publiko:
"So, who's going to pay for that? The industry? It's going to cost tens of billions of pesos. Will you not survive?"
Sabi niya:
"It's a big bill for the industry because it cuts across generation, transmission, and distribution. The bill is too big for the industry to absorb all of it."
Binalaan pa niya na baka "hindi kaya" ng industriya kung sapilitang pasasagutin sila sa buong halaga ng systems-loss—na tinatayang aabot sa tens of billions of pesos.
Advertisement
At sa mismong physics ng usapan, giit ni MVP:
"Any operation that involves transmission from point A to point B will involve some losses. That's just the way it is. When you push electricity through copper wires, there will be a resistance. The longer the lines are, the higher the losses will be."
Sa madaling salita: kung hindi babayaran ng consumer, may magbabayad pa rin—alinman sa mismong power companies na baka hindi kayanin ang gastos, o sa reliability ng grid kung mapipilitan silang bawasan ang maintenance at investment.
Nagbabala rin ang mga renewable-energy group na ang technical losses ay bagay ng physics, hindi ng policy—at kung tatanggalin ang charge nang walang "calibrated study," maaaring maubusan ng pondo ang mga electric cooperative, na walang ibang pinagkukunan ng pera kundi ang singil sa consumer, para mapanatili ang mga linya.
Ibig sabihin, posibleng mas malalang brownout pa ang idudulot nito sa mismong mga taong gustong tulungan ng reporma.
Hindi Ito ang Aktwal na Dinadanas ng mga Tao
Around 5 percent lang ng karaniwang Meralco bill ang system loss charge; mas maliit pa ang VAT dito.
Kaya hindi gaanong makakaapekto ang pagtanggal nito sa bill na pangunahing dulot ng generation cost at dollar-denominated fuel contracts—lalo na't tumataas pa rin ang presyo dahil sa Middle East war, at gumagastos na ang gobyerno ng ₱600 bilyon sa emergency relief.
Ang refund na ipinagmalaki ni Marcos—₱14 bilyon—ay maliit na bahagi lang ng ₱100 bilyong sinasabi ni Senador Risa Hontiveros na utang pa rin sa consumers mula sa mga nakaraang overcharge.
Ang bagong Malampaya gas find ay hindi pa maghahatid ng unang output hanggang fourth quarter ng taong ito sa pinakamaaga.
Limitado lang sa limang off-grid site ang hydrogen pilot plants.
At ang nuclear power, kung matutuloy man, darating na lang matapos umalis si Marcos sa Malacañang.
Ang dinadanas ng mga tao ngayon—mga bill na hindi maplanuhan, brownout sa Visayas, isang Sariling Kuryente Act na wala pang bill number sa Kongreso nang ibigay ang SONA—ay ibang timeline talaga kumpara sa mga inanunsyo.
Yun ang totoong istorya rito.
May 24 months na lang sa termino niya, panibagong listahan naman ang inilabas ng pangulo na karamihan ay matatapos sa panahon ng iba, base pa sa batas na kinikilala mismo ng kanyang mga tagasuporta bilang na-capture na ng interes ng industriya mula pa noong una.
Kung gagawin ba ng Kongreso na aktwal na EPIRA amendment ang SONA na ito, o sasama na lang ito sa tambak ng mga pangako mula 2022 hanggang 2025—iyan ang tanong na magpapasya kung governance ba ito, o panibagong taon lang ng mga pangakong hindi natutupad.
Sources:
- Fact Check: Where are PBBM's SONA promises of lower electricity rates? — Manila Bulletin
- Looking at what SONAs 2022–2025 said on energy, power demand of rail mobility — BusinessWorld
- The 'Enoki SONA' Reflects Marcos' Incompetence — Rigoberto Tiglao
- High Meralco Rates: Elite Capture of the Legislature — Rigoberto Tiglao
- Industry lukewarm to energy reforms — The Manila Times
- Business leaders to Marcos: Turn SONA promises into action to save growth — Manila Bulletin
- Senator urges full refund of power overcollection amid ERC order — Philippine News Agency
- Marcos pushes Sariling Kuryente Act to ease rooftop solar costs for Filipinos — TechPilipinas
- PBBM: Philippines makes major gas discovery at Malampaya East, first in over a decade — Presidential Communications Office
- Marcos: PH to turn to Malampaya, hydrogen, nuclear in energy push — Philstar
- Manny Pangilinan questions who pays if system loss charges are removed — GMA News Online
- Meralco chair Pangilinan: Power industry 'may not survive' if asked to absorb system loss — Rappler
- No way to abolish system loss — Daily Guardian
