It is still raining as of this writing.
Hindi lang ngayong umaga --- araw-araw na, halos buong Agosto. Noong Biyernes, sinuspinde ng Malacañang ang klase at ang trabaho sa gobyerno sa NCR at labing-anim na lalawigan. Ikailang beses na ngayong buwan.
At sa lahat ng nasulat tungkol sa baha ngayong buwan --- ang bilyon-bilyong ninakaw, ang mga kasong walang hatol --- may tanong na halos hindi natin naitanong.
Ano ang kinakain ng taong walang kita kapag walang pasok?
Sino ang arawan
May isa tayong sektor na tila wala sa anumang batas: arawan.
Sila ang mga taong kumikita kada araw. Kapag hindi lumabas, walang iuuwing pera. Walang payslip. Walang employer na sasagot kapag lumubog sa kanto.
Ayon sa IBON Foundation, batay sa datos ng Pebrero 2025, 20.6 milyong Pilipino ang nasa impormal na trabaho --- 42 porsyento ng lahat ng may hanapbuhay. Sila ang mga tricycle driver sa kanto mo. Ang mga tindera ng gulay. Ang mga naglalako.
Noong Hulyo, sa Bukidnon, ganito sinabi sa Bisaya ng isang driver na si Arnold Sabado: "Lisod mamasahero nga mokita lang og 300 pesos ang adlaw." Mahirap mamasada kung tatlong daan lang ang kita maghapon.
Tatlong daang piso.
Kapag walang pasok, walang pasahero. Kapag lumubog ang palengke, hindi lang benta ang nawawala --- nasisira ang paninda. Ang tinderang bumili ng isandaang kilong gulay noong Huwebes ay may isandaang kilong basura sa Biyernes. Hindi na nga siya kumita nang zero. Negatibo. May utang pa.
At bago pa umulan: 23.2 porsyento ng pamilyang Pilipino ang nakaranas ng gutom noong Marso, ayon sa Social Weather Stations. Ngayon, tubigan mo.
Ang ayuda
May ginagawa ba ang gobyerno?
Ayon sa DSWD, sa Agosto 25, umabot na sa P1.2 bilyon ang humanitarian assistance --- mahigit 1.9 milyong family food packs. Sinabi rin nilang hindi na kailangan ng certificate of indigency, at mahalaga 'yon: ang papel ang pinakamatandang hadlang sa mahirap.
Tingnan mo ang isang linya roon.
Sa buong P1.2 bilyon, ang bahaging pera --- ang maipambibili ng gamot, ipangpapagawa ng tricycle --- ay P14.4 milyon.
Ayon naman sa NDRRMC noong Agosto 27: 7.7 milyong indibidwal, 2.2 milyong pamilya, 31 patay, 104 na bayan sa state of calamity.
Hatiin mo. P6.50 kada pamilya.
Alam kong hindi ganoon ang distribusyon --- may inaassess, may LGU na unang tumutugon. Proporsiyon ang punto. Pagkain ang tulong natin sa kalamidad. Halos walang pera. Pero pera ang nawala sa arawan. Tatlong araw na walang pasada, sa tatlong daan kada araw: P900. Sa marami, higit sa isang libo. Hindi mo maibabalik ang halagang 'yon gamit ang isang sako ng bigas.
Ang listahan
At halos lahat ng natitirang tulong ay may iisang kondisyon: kailangan mong nakalista.
Ang SSS Emergency Loan --- hanggang P20,000 --- ay nangangailangan ng 18 buwang kontribusyon. Ang tinderang ang panghulog ay pambili ng paninda ay hindi kuwalipikado. At kahit kuwalipikado, utang 'yon. May tubo. Babayaran kahit matapos malunod ang tindahan at paninda niya.
Ang UPLIFT na P2,000 ay nakabatay sa listahang ginawa noong 2024, at tugon ito sa presyo ng langis, hindi sa baha. Ang naghirap lang nitong nakaraan ay malamang wala sa listahan.
Ang TUPAD ang pinakamalapit sa tunay na sagot. Pero ngayon, 171,000 manggagawa ang nakatutok sa paglilinis ng 9,300 paaralan --- kailangan 'yon. Pero pansinin mo: ang tanging programang nagbibigay ng tunay na kita ay nakatutok sa gusali ng gobyerno, hindi sa pagpapalit ng kitang nawala. At labinlimang araw lang.
Advertisement
Ito ang katotohanan tungkol sa arawan: walang papel ang buhay niya. Ang bagay na ginagawa siyang mahina ang siya ring nagtutulak sa kaniya palabas ng listahan.
Ang patunay
Mula Marso hanggang Hunyo, namigay ang DSWD ng P5,000 kada isa sa 1,827,827 PUV drivers at riders --- kabilang ang 1.2 milyong tricycle driver. Kabuuan: P9.139 bilyon. Tatlo at kalahating buwan lang.
Kaya pala. Pero para 'yon sa presyo ng langis. Hindi sa baha.
P9.139 bilyong cash noong tag-init. P14.4 milyong cash sa 2.2 milyong pamilyang binaha ngayong Agosto. Mahigit anim na raang beses ang agwat.
Hindi kakulangan ng makinarya ang problema. Nariyan ito. Hindi lang natin binubuksan para sa baha.
Ang sagot
Noong Agosto 24, sa San Fernando, Pampanga, ganito sinabi ng Pangulo:
"This is not solely due to issues with the flood control project, but also the torrential rain --- levels unprecedented in Philippine history. This is a result of climate change."
Totoo ang climate change. Pero hindi nagdesisyon ang climate change kung saan itatayo ang kanal. Hindi ito pumirma ng kontrata para sa proyektong hindi umiral. At hindi ito ang dahilan kung bakit P14.4 milyon lang ang perang naabot ng 2.2 milyong pamilya.
Ang tanong
Hindi ko hinihingi na pigilan ng gobyerno ang ulan.
Simple lang ang hinihingi ko: kapag sinuspinde ninyo ang isang araw, may plano ba kayo para sa taong ang kabuhayan ay isang araw lang?
May sistema ba na, sa loob ng pitumpu't dalawang oras matapos ang state of calamity, ay may cash na dumarating sa tricycle driver at sa tindera --- hindi utang, hindi listahan mula 2024, kundi pamalit sa kitang nilamon ng tubig na kayo mismo ang nangakong hahadlangan?
Wala.
At habang wala, ganito ang nangyayari habang binabasa mo ito, sa ilalim ng ulan na hindi tumitigil. May tatay na nakatingin sa ulan at binibilang kung ilang araw pa bago maubos ang bigas. May nanay na nakatingin sa nabulok na paninda at iniisip kung kanino mangungutang. May batang akala mo masaya dahil walang pasok, at hindi alam kung bakit tahimik ang mga magulang niya sa hapag.
Hindi sila statistics. Sila ang 42 porsyento.
Tatlong daang piso. Isang araw. At umuulan pa rin.
Ilang araw pa bang walang kita ang kayang tiisin ng isang pamilyang Pilipino bago natin tanggapin na ang tunay na binaha rito ay hindi ang kalsada --- kundi ang hapag-kainan?
Reader comments
Comments are closed for this article.
No comments yet.