Sino ang magbabayad sa system loss?
Sa SONA niya noong Lunes, July 27, hinamon ni Pangulong Marcos ang Kongreso na baguhin ang EPIRA para tanggalin sa singil ng kuryente ang tinatawag na “systems loss charge.”
Sa loob lang ng ilang araw, dalawang malalaking pangalan sa bansa — ang Pangulo mismo, at ang chairman ng pinakamalaking distribution utility sa Pilipinas — naging magkasalungat ang panig.
Kaya naman lumabas ang tanong: sino ba talaga ang tama sa dalawa, si BBM o si MVP?
Ano ba talaga ang “systems loss”?
Sa simpleng salita, ito ang kuryenteng nawawala sa daan — mula sa power plant papunta sa metro ng bawat bahay.
May “technical loss” (dahil sa resistensya ng wire, transformer, at ibang kagamitan) at may “non-technical loss” (nakawan ng kuryente, sirang metro, atbp.).
Hindi ito basta-bastang naaalis dahil batas ito ng physics — pero ang tunay na tanong ay kung sino ang dapat magbayad nito.
Sa kasalukuyang sistema, ipinapasa ito sa bill ng consumer. Para sa Meralco, umaabot ito sa halos 5 porsyento ng singil, at ang kanilang systems loss rate noong unang quarter ng 2026 ay 5.72 porsyento.
Mga Halimbawa ng Systems Loss
Sa mga pribadong distribution utility gaya ng Meralco, Visayan Electric, at Mactan Electric, hanggang 5.5–6.5 porsyento lang ang puwedeng i-recover mula sa consumer, ayon sa ERC cap.
Mas mataas ang cap para sa rural electric cooperative — 8.25 hanggang 13 porsyento — tulad ng Cebeco I, II, at III, dahil mas luma at mas mahaba ang linya nila sa mga probinsya.
Sa non-technical side, kasama rito ang illegal na koneksyon o “jumper” sa poste, na-tamper na metro, at pagnanakaw ng kuryente — mga kasong sinasaklaw ng Republic Act No. 7832 (Anti-Pilferage of Electricity Act).
Ibig sabihin, hindi pareho ang epekto sa lahat: mas malaki ang systems loss sa mga lugar na may mas lumang imprastraktura at sa mas maraming illegal na koneksyon.
Ano ang EPIRA?
Ang EPIRA, o Republic Act No. 9136 (Electric Power Industry Reform Act of 2001), ang batas na bumuwag sa monopolyo ng National Power Corporation at naghati sa industriya sa apat na bahagi: generation, transmission (ngayon ay nasa National Grid Corporation of the Philippines o NGCP), distribution (Meralco at mga electric cooperative), at supply.
Nilikha rin nito ang Energy Regulatory Commission (ERC) bilang regulator na nagtatakda ng mga cap at singil — kasama na ang systems loss charge — at ang Wholesale Electricity Spot Market kung saan binibili ang kuryente.
Dahil ang EPIRA mismo ang legal na basehan kung bakit naipapasa ang systems loss sa consumer, kailangan itong amyendahan bago matupad ang gusto ni Marcos.
Ang anunsyo sa SONA
Sa kanyang ikalimang SONA, hiniling ni Marcos sa Kongreso na agad baguhin ang EPIRA para bawalan ang mga distribution utility sa pagsingil ng systems loss charge sa consumer — kasama na ang VAT na naka-attach dito.
Ayon sa kanya, hindi dapat pasanin ng ordinaryong Pilipino ang gastos ng kuryenteng hindi naman nila nagamit.
Kung matutuloy, tinatayang aabot sa halos ₱1.28 trilyon ang matitipid, kung saan mga ₱1 trilyon ang matitipid ng mga kabahayan at negosyo at ₱80 bilyon kada taon ang mula sa VAT na naka-attach sa system loss charge.
Malaking numero — at napakalaking pangako.
Ano ang susunod na mangyayari?
Kailangan munang kumilos ang Kongreso — hindi awtomatikong nangyayari ang pangako sa SONA.
May mga House bill na nakabinbin na sa EPIRA amendments, at hinihimok ni Cavite Rep. Lani Mercado-Revilla na agad itong pagtuunan ng pansin.
Advertisement
Sa Senado naman, may panukalang batas na rin si Sen. Erwin Tulfo, chair ng committee on energy.
Ibig sabihin, malayo pa ito sa pagiging batas — kailangan ng bicam, kailangan ng consultation sa industriya, at siyempre, kailangan din ng pirma ni Marcos mismo (na hindi naman magiging problema dahil siya mismo ang nag-propose nito).
Ang sagot ni MVP
Hindi tuwirang tumutol si Manuel V. Pangilinan, chairman ng Meralco — sinabi niyang bukas sila sa usapan at handa silang makilahok sa deliberasyon.
Pero malinaw ang babala niya:
“Sino ang magbabayad nito?”
Ayon kay MVP, sasaklaw ang bill na ito sa generation, transmission, at distribution — hindi lang Meralco ang apektado kundi buong industriya.
Tinatayang aabot sa sampu-sampung bilyong piso ang epekto, at kung ipapasan lahat sa mga utility, ang sabi niya, “we will not survive.”
Dagdag pa niya, hindi naman talaga puwedeng alisin nang tuluyan ang technical loss dahil batas ito ng physics — talagang may resistensya sa mga wire.
Sa madaling salita: mula sa power plant (Point A) hanggang sa socket sa bahay (Point B), dumadaan ang kuryente sa daan-daang kilometrong wire, transformer, at substation.
Sa bawat hakbang ng paglalakbay na ito, may bahagi ng kuryenteng nagiging init — parang tubig na tumutulo habang dumadaloy sa mahabang hose.
Kahit gaano pa kabago ang kagamitan, hindi ito maiiwasan dahil likas sa physics (resistensya), hindi dahil sa kapabayaan ng utility — kaya't hindi ito magiging zero, gaano man kaigting ang panukala.
Ano ang maaaring mangyari?
Narito ang tunay na laban: kung sino ang magbabayad sa systems loss kapag inalis na ito sa bill ng consumer.
Una, puwedeng i-absorb ito ng mga utility sa sarili nilang margin — pero babala na mismo ni MVP, delikado ito sa viability ng negosyo, lalo na sa mas maliliit na electric cooperative na mas mahina ang balanse kumpara sa Meralco.
Pangalawa, puwedeng sagutin ito ng gobyerno sa pamamagitan ng subsidy — pero saan kukunin ang pondo? Sa mga buwis na naman???? Sa atin na naman? Baka nanakawin na naman???
Pangatlo, posibleng humaba ang debate sa Kongreso at matulog na lang ito sa komite, gaya ng maraming energy reform noong nakaraan.
At kung sakaling maipasa man ito nang bahagya lang o may kondisyon, malamang hindi agad mararamdaman ng consumer ang matitipid — kailangan pa ng oras bago talaga bumaba ang bill.
Sa huli, hindi lang ito usapin ng pulitika kundi usapin ng ekonomiya ng power industry — sino ang may kapangyarihang mag-set ng patakaran (ang Pangulo, sa pamamagitan ng batas) laban sa sino ang aktwal na nagpapatakbo ng grid araw-araw (ang mga utility, kasama ang Meralco).
Sino ang talo sa dulo?
Si BBM ay may pulitikal na dahilan para ipangako ito — mababang presyo ng kuryente ay laging panalo sa taumbayan.
Si MVP naman ay kailangang protektahan ang negosyo niya at ang financial health ng buong industriya.
Ang tanong, sino ang uunang kikilos.
Pero ang masaklap ay ang nasa dulo nito:
Sino ang aktwal na magbabayad? Ang ordinaryong si Juan at si Juana na naman????
At sino kaya ang masusunod dito? Si BBM o si MVP?
Pero kahit sino pa ang masusunod sa kanilang dalawa, siguradong talo tayo. Talo ang karaniwang Pilipino. Tayo ang mga nakakaawang magbabayad ng inefficiency ng serbisyo at sa nakapatong na tax dito.
Mananatili na lang ba tayo na kawawa sa mga matataas na tao sa lipunan?! Pinagpapasa-pasahan na lang tayo ng mga nagpapahirap sa atin.
