Walang plano

Ito ang punto ni Rigoberto Tiglao sa The Manila Times noong Agosto 31, at ang mas nakakabahala sa mga numero ay ang sagot: wala.

May tanong si Tiglao kahapon na hindi ko matanggal sa isip: nasaan ang economic war room?

Simple ang argumento niya. Hindi isa o dalawang numero ang bumabagsak. Lahat sila. At kapag sabay-sabay tumuturo sa iisang direksiyon ang merkado, ang piso, ang puhunan, ang FDI, at ang kumpiyansa—delikado nang tawagin itong temporary headwinds.

Ang dashboard

Tingnan ang datos niya.

Ang PSEi, sarado noong Agosto 28, sa 5,988.17. Nagtapos ang 2024 sa 6,528.79, ang 2025 sa 6,052.92. Umangat pa nga sa 6,135.06 nang unang araw ng kalakalan ngayong taon. Walong buwan ang lumipas—balik sa ilalim ng 6,000.

Ang piso: P58.805 kada dolyar noong Disyembre 29, 2025. Noong Agosto 28, pumasok na sa P62—mahigit limang porsyentong panghihina sa walong buwan. Para sa bansang umaangkat ng langis, trigo at gamot, dadaan at dadaan ’yan sa presyo ng bilihin.

Ang GDP: 2.3 porsyento sa ikalawang kuwarter, mula 2.8 sa una. Bumaba ang industriya ng 2.4 porsyento. Ang gross capital formation—ang puhunan para sa paglago bukas—bumagsak ng 9.2 porsyento. Ang household consumption, 2.8 porsyento na lang.

Ang lumobo? Government consumption—8.3 porsyento. Ang gobyerno mismo ang bumubuhat sa numero.

Ang pangako at ang pera

Dito ako pinatigil ni Tiglao.

Ayon sa BSP, ang net FDI inflows noong Enero hanggang Mayo 2026: $2.18 bilyon, mula $3.27 bilyon sa parehong panahon ng 2025. Bagsak ng 33.4 porsyento. Sa Mayo 2026 lang,$210 milyon—64.7 porsyentong mas mababa kaysa Mayo 2025.

Ang paalala niya: iba ang FDI sa mga approved investments at pledges na ipinagmamalaki tuwing may biyahe sa ibang bansa. Ang pledge ay pangako. Ang FDI ay perang dumating na.

Pagsamahin mo: bumagsak ang puhunan ng lokal ng 9.2 porsyento, ang dayuhan ng 33.4. Hindi ’yan magkahiwalay na malas. ’Yan ay tao na ayaw nang magtiwala kung saan tayo patungo.

At may kasama itong utang. P13.42 trilyon noong katapusan ng 2022. P19.07 trilyon nitong Hunyo 2026. Halos P5.65 trilyon—42 porsyento—sa apat na taon. Ang debt-to-GDP: 65.2 porsyento, pinakamataas mula 2005, lampas na sa 60 porsyentong hangganan para sa isang umuunlad na ekonomiya. Unang beses sa dalawang dekada na umaakyat ang ratio habang bumabagal ang paglago.

Ang nararamdaman ng tao

Ang consumer confidence sa ikalawang kuwarter: minus 42 porsyento, mula minus 15.8 noong una. Pinakamahina mula pa noong pandemya. Ang binanggit ng mga sumagot—mahal na pagkain at gasolina, kawalan ng trabaho, mahinang piso, pamamalakad ng gobyerno.

Pero ito ang sabi ni Economic Planning Secretary Arsenio Balisacan sa bagong poverty figures: "Reaching this milestone ahead of schedule demonstrates that expanding economic opportunities... can make a meaningful difference in people’s lives."

Tanong ni Tiglao, at itatanong ko rin: anong expanding opportunities?

Alam ko ang lugar na ’yan. Kapag pula ang lahat ng linya sa report at milestone ang sagot mo, hindi ka nagpapakalma. Nagtatago ka.

Ang hinihingi

Hindi naman puro batikos ang kolum ni Tiglao. May hinihingi siya, at makatuwiran.

Isang programa. Isa, hindi tatlo. Hindi magkahiwalay na talking points nina Executive Secretary Ralph Recto, Finance Secretary Frederick Go, at Balisacan—kundi iisang recovery plan na may target, deadline, at pangalan ng mananagot kapag hindi naabot.

Aling industriya ang sadyang itatayo? Magkano ang target sa puhunan, export, kuryente, infrastructure—sa katapusan ng 2026 at 2027? Sinong ahensiya ang sasagot kapag palpak?

Wala pa rin tayong sagot diyan.

At ito ang pinakamalinaw na linya sa kolum: hindi mo mauutusan ang kumpiyansa na bumalik. Bago maglabas ng pera ang namumuhunan, tinitingnan muna niya ang piso, ang merkado, at kung paano pinapatakbo ang gobyerno. Bago gumastos ang pamilya, tinitingnan muna nila ang presyo, ang trabaho, at ang sahod. Ngayon, sabay silang nag-iingat—at kapag ganoon, hindi na kayang punan ng talumpati tungkol sa resilience ang pagkukulang.

Ang sabi ni Tiglao sa dulo: naipadala na ng ekonomiya ang mensahe. Binabalewala ito ng gobyerno.

Ito lang ang idadagdag ko. Sa negosyo, hindi ang maling desisyon ang pinakamahal. Ang pinakamahal ay ang desisyong hindi ginawa—dahil habang naghihintay ka, umaalis ang puhunan, humihina ang piso, at lumalaki ang utang.

Walong buwan na tayong naghihintay.

Setyembre 1, 2026.Batay ito sa "An economy in crisis, Marcos doesn’t have a plan" ni Rigoberto D. Tiglao, The Manila Times, Agosto 31, 2026. Sa kanya ang datos at ang argumento; sa akin ang pagpapaikli at ang mga pananaw. Datos sa merkado at piso: hanggang Agosto 28, 2026.Fair comment sa usaping pambayan ang lahat ng paghatol dito.