Muling pinuna ng Commission on Audit (COA) ang Department of Health (DOH) kaugnay sa natuklasan na P2.83 billion pondo para sa 2023 Health Facilities Enhancement Program (HFEP) na hindi naipatupad.

Sa annual audit report ng COA para sa DOH sa taong 2023, inilahad ng ahensya na sa P2.83 billion pondo sa HFEP projects, P2.44 billion ang natuklasan na 'delayed completion/implementation.'

Ang mga nabitin na HFEP infrastructure projects ay matatagpuan sa Region 6 (Western Visayas) na may 2 proyekto; Region 9 (Zamboanga Peninsula), 1 proyekto; Region 11 (Davao Region), 2 proyekto; at Region 12 (Soccsksargen), 3 proyekto.

Idagdag pa rito, ang hindi nagamit na pondo para sa infrastructure projects sa Regions 9, 11, at 12 na aabot sa P83.78 milyon.

Isang pangunahing unimplemented project, ang Western Visayas Center for Health Development, na nagkakahalaga ng P306.54 milyon.

Itinuturing na 'most significant non-utilized HFEP project funding' ang P1.074 billion Southern Philippines Medical Center (SPMC) project sa Davao City.

Ayon sa COA, ang 2023 HFEP budget sa ilalim ng General Appropriations Act ay inilaan para sa construction, upgrading, o expansion ng government health facilities pagkuha ng hospital equipment at motor vehicles, pagbibigay-prayoridad sa mga proyekto na nasa ilalim ng Universal Health Care Law at sa Geographically Isolated and Disadvantaged Areas pag-Upgrade sa mga pasilidad para sa COVID-19 response.

Isiniwalat ng COA na pinahina ng 'delays at deficiencies' ang layunin ng mga proyekto dahil pinagkaitan ang publiko ng benepisyo na maaaring ibigay ng mga pasilidad kung nagawa at nakumpleto.

Tinukoy ng COA ang ilang dahilan ng pagkaantala, non-utilization, at non-implementation, kabilang na rito ang: Temporary work suspensions dahil sa site accessibility issues at iba't ibang kautusan; panganib mula sa 'falling debris' sa mga lugar na may nagpapatuloy na operasyon; hindi kumpleto na elevator shafts;

Pagkaantala sa pagbabayad para sa mga delivery fees; umiiral na istraktura na hindi inalis; naantalang pagpapalabas ng mobilization funds at progress billing payments; pag-abandona sa 'unfinished work' ng mga kontratista; kakapusan sa koordinasyon at technical assistance ng HFEP Management Office.

Bilang tugon sa natuklasan ng COA, nangako ang Department of Health (DOH) na magpapatupad ng sumusunod na rekomendasyon:

Palalakasin ang monitoring ng HFEP projects sa pamamagitan ng regular evaluations, inspections, at buwanang pag-uulat sa pagtugon sa mga hamon at tiyakin ang napapanahong pagkumpleto; pigilan ang pagkaantala sa pamamagitan ng pagsunod sa contract timelines at iwasan ang maraming iba't ibang kautusan; at obligahin ang regional office heads na resolbahin ang kakapusan na nakaapekto sa project implementation at utilization

Itinuturong dahilan naman ng SPMC ang project delays nito sa isang suspension order na inilabas noong April 4, 2022, sa gitna ng nagpapatuloy na architectural, electrical, at mechanical work kaya hindi natapos ang mga proyekto.